Samen zichtbaar maken wat buurtplekken betekenen voor bewoners en wijk
Er is veel aandacht voor de impact van buurtplekken. In Den Haag Zuidwest brachten coördinatoren van 12 ontmoetingscentra samen in beeld wat deze plekken betekenen voor bewoners en wijk. Niet vanuit beleid, maar vanuit praktijk en lived experience, begeleid door Movisie.
Samen met twee coördinatoren, Ashana Pal en Heleen Joziasse, en twee betrokkenen van de gemeente, Femmelien Busstra en Dée Werter, blikken we terug op dit traject. Wat levert deze manier van werken op voor de ontmoetingscentra, de wijk en de gemeente?
Een gezamenlijk veranderverhaal
De ontmoetingscentra worden gerund door verschillende organisaties met elk hun eigen doelen en focus. Zij zijn actief in uiteenlopende buurten van het Nationaal Programma Den Haag Zuidwest, waar verschillende maatschappelijke vraagstukken spelen. Vanuit de Alliantie Sociale Samenhang en Participatie ondersteunt de gemeente Den Haag deze activiteiten met tijdelijke financiering t/m 2026. Voor toekomstige financiering is het nodig om de impact van de ontmoetingscentra in kaart te brengen. Impactgericht werken helpt de coördinatoren ook om deze plekken verder te ontwikkelen op een manier die past bij wat bewoners willen. Vanuit de bewoners, met bewoners. Met dit traject is een start gemaakt met samen leren en verbeteren, en is in beeld gebracht wat de centra samen willen bereiken. De coördinatoren maakten hiervoor een gezamenlijk veranderverhaal. Dit toont in één oogopslag de meerwaarde van de centra, hun beoogde effecten en werkwijze.
Ook interviewden de coördinatoren deelnemers, vrijwilligers en samenwerkingspartners met een handzame praatplaat. Dit biedt eerste aanwijzingen voor de impact van de ontmoetingscentra op het dagelijkse leven van de bewoners en de wijk.
Het gezamenlijke veranderverhaal kan op verschillende manieren gebruikt worden.
- Basis voor het monitoren van de impact
- Visitekaartje om te laten zien waar de ontmoetingscentra naartoe werken
- Gedeeld vertrekpunt om als ontmoetingscentra te leren en verbeteren
Inspirerend gesprek over het waarom
In drie bijeenkomsten gingen de coördinatoren in gesprek aan de hand van kaartjes met doelen en activiteiten uit hun eigen projectplannen. Zij kozen de belangrijkste doelen die zij samen willen bereiken en welke van hun activiteiten hieraan bijdragen. Zo zetten zij de stap van het eigen centrum naar wat hen verbindt: wat is de gezamenlijke impact die zij zichtbaar willen maken? Heleen vertelt hierover: ‘Het leuke vond ik met elkaar aan de slag te gaan rond de doelen. Om met elkaar na te denken over welke impact we willen maken. Het gesprek met elkaar over het waarom vond ik inspirerend.’ Het maken van één verhaal voor 12 ontmoetingsplekken is niet eenvoudig. Toch lukte dat snel. Het zorgde voor mooie gesprekken over de essentie van het werk. Heleen: ‘Ik dacht dat we in onze doelstelling en werkwijze uniek waren, maar het bleek in gesprek dat we de doelen met andere ontmoetingscentra delen.’
Betekenis van de buurtplekken voor bewoners
Bewoners zijn geïnterviewd over wat voor hen de meest belangrijke verandering door het ontmoetingscentra is. Daarin zien we de verschillende doelen uit het veranderverhaal terug. Zo vertellen bewoners bijvoorbeeld dat zij meer contacten hebben opgebouwd, zich meer thuis en veiliger voelen in de buurt. Ook leren ze nieuwe dingen, ontwikkelen zich, krijgen meer zelfvertrouwen en meer doel of zin in het leven. Of dat buurtbewoners elkaar meer helpen.
‘Het is onderdeel van mijn passie. Het geeft mij de kracht om verder te ontwikkelen. Ik heb echt ervaren dat het mijn leven heeft veranderd.’
‘Ik heb een nieuwe invulling van mijn dagen gevonden en voel me nuttig.’
‘Het geeft thuisgevoel en een plek waar je terecht kan met je zorgen.
Citaten bewoners, bron: Rapportage ‘Op weg naar monitoring. Ontmoetingscentra Den Haag Zuidwest’ 2025.
De ontmoetingscentra worden ervaren als een plek waar bewoners hun vragen durven stellen en hun problemen bespreekbaar kunnen maken. In meerdere gesprekken komt naar voren dat het heel belangrijk is dat bewoners er zich gezien en gehoord voelen. Dit lijkt vooral te maken te hebben met de manier waarop de centra werken zoals met een menselijke benadering, luisterend oor, werken vanuit vertrouwen, etc.
Structuur en helderheid
En wat levert zo’n veranderverhaal op? Ashana vindt het belangrijk dat duidelijk is wat de centra samen bereiken: ‘Het is mooi dat dit op papier staat. Het heeft inzicht gegeven. Het is een duidelijk verhaal geworden.’ Femmelien vult aan: ‘Er is structuur en helderheid in waar de centra samen naar toe werken.’ Dat is nodig om de resultaten van de centra samen zichtbaar te maken. ‘De 12 ontmoetingscentra zijn allemaal uniek, maar met dit veranderverhaal zijn gezamenlijke doelen bepaald en is concreet gemaakt wat ze met hun activiteiten willen bereiken’. Dit vormt de basis voor het formuleren van impactindicatoren, die gemeten kunnen worden om de gezamenlijke impact zichtbaar te maken.
Leren vanuit een gedeelde taal en richting
De coördinatoren vormen een lerend netwerk, waarin zij onderling kunnen uitwisselen en van elkaar leren. Hiervoor is een gedeelde taal nodig. Zo bespreken ze samen wat begrippen als sociale cohesie precies betekenen voor hun werk. Bijvoorbeeld dat bewoners zich verbonden voelen of dat ze zich een waardevol deel van de wijk voelen. Femmelien ziet dat de coördinatoren in de bijeenkomsten dezelfde taal en gedeelde richting hebben ontwikkeld.
Van mens tot mens
Het veranderverhaal is een versimpeling van de werkelijkheid; dus niet alles is erin te vatten. Heleen benoemt het belang van personen die vertrouwen wekken en een extra stap zetten. Movisie ziet ook dat een belangrijke waarde van de ontmoetingscentra ligt in dat wat er gebeurt in het contact tussen mensen. Dat gaat over de diepere betekenis van wat ons mens maakt en verbindt met anderen. Over liefde, echt luisteren en gemeenschap. In het veranderverhaal zitten aspecten die hierover gaan. Het is belangrijk om na te denken over manieren om deze betekenis zo goed mogelijk in beeld te brengen en invoelbaar te maken voor anderen, zoals met creatieve onderzoeksmethoden.
Hoe verder
Door samen duidelijk te krijgen waar ze naartoe werken, is de eerste stap gezet. Wat zijn vervolgstappen om met het veranderverhaal te monitoren of leren? Ashana benadrukt dat het belangrijk is dat verschillende activiteiten rond onderzoek en leren samen een logisch geheel vormen en op elkaar voortbouwen. En: ‘zorg dat er echt iets gebeurt met het veranderverhaal, dat we er wat aan hebben.’ De gemeente kijkt nu samen met de coördinatoren naar hun behoeften voor het vervolg. Dée: ‘Ik zie kansen omdat het een gezamenlijk verhaal is.’
Een veranderverhaal is een tool om de effecten van je (bewoners)initiatief zichtbaar te maken. Het bestaat uit een aantal elementen: zoals het doel en de gewenste verandering, de activiteiten die worden uitgevoerd, de directe en indirecte effecten op bewoners en de omgeving, en de werkwijze die wordt gehanteerd. Samen geven deze elementen een samenhangend beeld van de waarde en impact van het initiatief. Wil je meer lezen? Effecten bewonersinitiatief zichtbaar maken met Veranderverhaaltool | Movisie
Doen wat nodig is: nabijheid in de wijkaanpak in Arnhem-Oost
Gebouwrenovatie als fundering voor gemeenschapsversterking
Over community building bij renovatieprojecten
Fontys Hogescholen