03 september 2026 2 min. Leestijd

Onderzoek toont groeiende betrokkenheid bewoners, maar ook duidelijke ‘groeipijn’

Organisatie WijkWijzer

Thema's Samenwerken met bewoners

Foto: Alex Schröder

In veel focusgebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) groeit de rol van bewoners bij het programma, maar hun daadwerkelijke invloed blijft wisselend en vaak onduidelijk. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek onder professionals en bewoners, waarin de samenwerking binnen het NPLV centraal staat.

Bewoners zijn inmiddels op uitvoerend, tactisch en strategisch niveau betrokken bij een groeiend aantal NPLV-programma’s. Toch blijft de samenwerking tussen bewoners en professionals in veel NPLV‑wijken een zoektocht.

Gelijkwaardigheid?

Professionals en bewoners worstelen bijvoorbeeld met de vraag hoe je gelijkwaardig samenwerkt. Bewoners willen invloed en zeggenschap, maar ervaren dat die niet altijd vanzelfsprekend is. Professionals erkennen dat ook: de stap van meedenken naar meebeslissen vraagt tijd, vertrouwen en een andere manier van werken. Dat vertrouwen is bovendien kwetsbaar. Het moet worden opgebouwd, onderhouden en kan snel beschadigd raken wanneer verwachtingen niet worden waargemaakt.

Systeemlogica en leefwereld

Een terugkerend spanningsveld is het verschil tussen de systeemwereld en de leefwereld. Bewoners spreken vanuit ervaring en urgentie; professionals vanuit procedures, regels en programma’s. Dat botst soms.

Continuïteit?

Continuïteit is zowel bewoners als professionals een belangrijk aandachtspunt. Het versterken van bewonersbetrokkenheid vraagt om langdurige investeringen in relaties, ondersteuning en vertrouwen, ook wanneer programma’s, financiering of betrokken professionals veranderen. Het onderzoek laat zien dat het realiseren van bewonersbetrokkenheid een proces van lange adem is, dat blijvende aandacht en inzet vraagt van alle betrokken partijen. Samen vormen deze uitdagingen het decor waarin bewonersbetrokkenheid zich ontwikkelt. Het onderzoek laat zien dat de wil er is, de beweging gaande is, maar dat de praktijk nog altijd weerbarstig blijft.

Belangrijkste aanbevelingen

Betrek bewoners structureel op alle niveaus.
Investeer in een gelijkwaardige positie van bewoners.
Ondersteun bestuurders en professionals in een andere, meer faciliterende rol.
Zorg dat alliantiepartners zichtbaar aanwezig zijn in wijken, sluit aan bij wat er al gebeurt in de gemeenschap en werk samen met sleutelpersonen.
Investeer structureel in gemeenschapskracht, bewonersinitiatieven, community builders en ontmoetingsplekken.

Over het onderzoek

Het onderzoek bestond uit twee enquêtes: één onder professionals uit het WijkWijzer‑leernetwerk Bewonersbetrokkenheid en één onder deelnemers van het Wijkwijzer Bewonersplatform NPLV. De onderzoekers combineerden de enquêtes met kennis uit het leernetwerk en het bewonersplatform om tot conclusies en aanbevelingen te komen.

Klik hier voor de publiekssamenvatting.