Eindrapportage evaluatieonderzoek Social Labs

Deze eindrapportage beschrijft het evaluatieonderzoek van Social Labs in Amsterdam, Tilburg en Zoetermeer. In 2023 stelde het ministerie van SZW middelen beschikbaar voor deze gemeenten om de weerbaarheid van jongeren tegen jeugdcriminaliteit te versterken. Movisie voerde van april 2024 tot eind 2025 de monitoring en evaluatie uit.

Het evaluatieonderzoek richtte zich op de uitvoering en ontwikkeling van Social Labs in Amsterdam, Tilburg en Zoetermeer. Het Homebase-rapport van Kaulingfreks et al. (2024) vormde hierbij het inhoudelijke vertrekpunt, waarin een fysieke plek voor jongeren en eigenaarschap over het aanbod centraal staan.

Amsterdam

In Amsterdam lag de nadruk op planvorming en netwerkopbouw in de Waterlandpleinbuurt met negen partners. Het Social Lab ziet zichzelf als een manier van werken waarin gemeente, wijkpartners en jongeren samenwerken. Door vertragingen en vastgelopen samenwerking kwam een integraal aanbod nog niet tot stand. The Wave opende in 2024; plannen voor een jongensaanpak en meidentraject starten in 2026.

Tilburg

Tilburg was het verst gevorderd met Boost Impact Zuid, een traject voor 16- tot 23-jarigen die vroegtijdig school verlieten. 39 jongeren namen deel en de meesten stroomden door naar werk of opleiding. Deelnemers waren positief over de veilige sfeer en begeleiding. Aandachtspunten waren nazorg, zichtbaarheid en het ontbreken van aanbod voor meiden.

Zoetermeer

In Zoetermeer startte ChillBase na een lange aanloop en opende in mei 2025. Jongere kinderen (10–12 jaar) vonden de plek snel en waardeerden de gezelligheid en begeleiding. Het bereiken van 13–18-jarigen lukte minder goed. Uiteindelijk bleef één partner over voor het beheer, wat belangrijke lessen opleverde voor nieuwe jongerenhubs.

Overkoepelende bevindingen

De opstart van alle Social Labs kostte meer tijd dan voorzien. Jongeren hechten aan een vaste, toegankelijke plek en vertrouwde professionals. Het bereiken van meiden bleef overal een aandachtspunt. Samenwerking met partners vraagt onderhoud; korte lijnen werken beter dan formele structuren. Het Homebase-kader bood richting, maar was in de praktijk niet vanzelfsprekend toepasbaar.

Aanknopingspunten voor beleid en praktijk

Reken op een langere opstartfase en investeer in stabiele locaties en structurele financiering. Richt je actief op het bereiken van meiden en zorg voor continuïteit in teams en samenwerking met partners. Faciliteer uitwisseling tussen Social Labs om lerend vermogen te versterken en herhaling van opstartproblemen te voorkomen. Preventie van jeugdcriminaliteit vraagt een lange adem; effecten worden pas op langere termijn zichtbaar.