‘Welkom in Oost’ Schiedam: ‘Wat een simpel welkomstgebaar wel niet kan doen’

‘Welkom in Oost’ brengt nieuwe en bestaande bewoners van Schiedam Oost met elkaar in contact. Wijkbewoners bellen aan bij nieuwe bewoners om hen welkom te heten in de wijk. Het contact start met een glimlach, een praatje en het overhandigen van een welkomsttasje. Initiatiefnemer Jeannette Nieuwenhuizen: ‘We merken dat bewoners zich door dit gebaar gezien en welkom voelen. Ook leidt dit vaak tot meer contact tussen buren.’ 

‘Welkom in Oost’ wordt mogelijk gemaakt door het Nationaal Programma Nieuwland en Oost. In twee jaar tijd zijn al meer dan achthonderd adressen bezocht en welkomsttasjes uitgedeeld.

Een nieuw initiatief voor meer verbinding

Het initiatief ‘Welkom in Oost’ is in 2023 bedacht door Oost Pact Door. Oost Pact Door is een netwerk van wijkbewoners en ondernemers en is al jaren actief in de wijk. Schiedam Oost is een wijk met veel culturele diversiteit en een grote doorstroom van bewoners door het grote aantal verhuisbewegingen. Oost Pact Door constateerde dat er weinig sociale cohesie en bewonersbetrokkenheid was in de wijk en zag bovendien dat toegankelijke informatie voor (nieuwe) bewoners grotendeels ontbrak. Daarom werd ‘Welkom in Oost’ ontwikkeld: een leuke en laagdrempelige manier om de sociale cohesie te versterken en bewoners beter te informeren.

Twee vrijwilligers bellen aan bij een nieuwe bewoner

Contact maken en informeren

Het eerste doel van het initiatief is om op een laagdrempelige manier contact te maken met nieuwe bewoners en vertrouwen op te bouwen. Zo voelen bewoners zich gezien en weten ze bij wie ze kunnen aankloppen bij vragen of zorgen. ‘Veel bewoners doen de deur dicht voor instanties zoals de gemeente, voor mij als buurvrouw gaat diezelfde deur vaak wél open. Wat ook goed werkt, is dat je elkaar daarna weer tegenkomt op straat of in de supermarkt’, weet vrijwilliger Irmelin Boers. Ze houdt zich bezig met de coördinatie van de vrijwilligers en loopt zelf ook mee langs de deuren.
Naast contact maken ligt de focus van het initiatief op het informeren van nieuwe bewoners.

In het welkomsttasje zit allerlei informatie over de buurt, zoals het wijkmagazine, flyers van activiteiten, telefoonnummers van organisaties en informatie over afval. Bovendien bevat het tasje kortingsbonnen van ondernemers uit de wijk en een paar kleine cadeautjes. Zoals bloemzaadjes, een sleutelhanger en korting bij de kapper, fietsenmaker en plaatselijke horeca. Zo hoopt het initiatief de lokale economie te versterken. Je ontvangt ook het telefoonnummer van de vrijwilligers van Oost Pact Door. Jeannette Nieuwenhuizen, initiatiefnemer van ‘Welkom in Oost’ legt uit: ‘Als je een appje kan sturen maak je de drempel om iets te vragen lager. Dat geeft zo’n ander gevoel dan ”Dit is instantie X, komt u maar binnen met uw problemen”.’

‘Ik woon in de straat hierachter’

‘We proberen de vrijwilligers zoveel mogelijk te matchen aan de adressen in de straten van hun eigen buurtje. “Ik woon in de straat hierachter” werkt beter dan “Ik woon aan de andere kant van de wijk”’, vertelt Irmelin. Nieuwe vrijwilligers worden ingewerkt door mee te lopen met een ervaren vrijwilliger.

Als mensen zich thuis voelen in hun wijk, zijn ze sneller geneigd om zorg te dragen voor hun leefomgeving en te investeren in goede sociale contacten.Jeannette

De vrijwilligers beschikken over welkomstfilmpjes in verschillende talen die ze kunnen inzetten om anderstalige bewoners beter te bereiken. De filmpjes zijn opgenomen door buurtbewoners die zelf Pools, Bulgaars of Chinees spreken. In de filmpjes wordt toegelicht wat de reden is van het bezoek van de vrijwilliger. Vrijwilligers overhandigen ook een ‘welkom in de wijk’ flyer die in verschillende talen is gedrukt. Tot slot zijn er anderstalige of meertalige vrijwilligers betrokken, zoals een Bulgaarse vrijwilliger die vaak inspringt om het gesprek te voeren met Bulgaarse bewoners.

Intuïtie in plaats van protocol

Vrijwilligers werken niet met een vast verhaal of een protocol.  Ze sluiten met hun praatje intuïtief aan bij de bewoner die voor hen staat en vragen met een open houding of de bewoner zich al een beetje thuis voelt, nog iets nodig heeft of rondloopt met een vraag. Vaak geeft de vrijwilliger ook aan dat er allerlei mogelijkheden zijn om iets voor de wijk te betekenen (zoals de wijk vergroenen of schrijven voor het wijkmagazine), en dat dit kan helpen om je sneller thuis te voelen. Wensen of vragen van bewoners komen volgens Irmelin vaak heel natuurlijk naar voren in een gesprek aan de deur. Irmelin liep nog wel eens rond met een aantekeningenboekje, maar dat werkt niet, legt ze uit: ‘Ik merkte dat bewoners vooral aan het kijken waren naar wat ik aan het opschrijven was, het wekte wantrouwen.’

Jeannette: ‘We werken niet met vragenlijsten omdat de laagdrempeligheid dan verdwijnt. Met een vragenlijst ben je ineens een hulpverlener, terwijl het juist gaat om het burencontact van mens tot mens.’ Daarom is het volgens Jeannette ook belangrijk dat signalen die vrijwilligers ophalen in het contact met nieuwe bewoners niet worden doorgegeven aan instanties. Jeannette: ‘Je merkt dat mensen heel open zijn, omdat je de buur bent. Dat moet je koesteren. Delen van informatie zou het vertrouwen schaden en dan gaat de deur definitief dicht, terwijl je juist wil dat mensen altijd bij hun buren terecht kunnen. Als het te ingewikkeld wordt, kun je een bewoner doorverwijzen.’

Positieve reacties

Nieuwe bewoners reageren overwegend positief op de bezoekjes van buurtbewoners. Al zijn er ook situaties waarin de deur niet open wordt gedaan of bewoners wantrouwend zijn. Irmelin: ‘Vaak zijn bewoners bang dat we hen iets willen verkopen, dan zeggen we heel snel dat we alleen iets willen geven, en laten we het welkomsttasje zien.’ Dat je een welkomsttasje cadeau krijgt werkt goed als startpunt voor het gesprek, vertelt Irmelin. ‘Laatst begon een vrouw te huilen, ze was ontroerd en had geen idee dat dit een wijk was waarin ze zo hartelijk ontvangen zou worden’.

Vrijwilliger laat het welkomsttasje zien

Burencontact stimuleren

Jeannette: ‘Als iemand niet opendoet, proberen we soms de buren. Dan lukt het de buren misschien op een ander moment. Zo stimuleer je ook weer het contact tussen buren onderling.’ De ene keer leidt het eerste praatje tot iets kleins, zoals meer contact tussen buren of elkaar groeten op straat. De andere keer heeft het een grotere uitwerking. Zo melden bewoners zich bijvoorbeeld aan als vrijwilliger bij het wijkmagazine, de zwerfafvalprikkers of zelfs bij Welkom in Oost.

Jeanette: ‘Als mensen zich thuis voelen in hun wijk, zijn ze sneller geneigd om zorg te dragen voor hun leefomgeving en te investeren in goede sociale contacten. We zien steeds vaker dat mensen graag iets voor hun wijk willen doen. Dit alles is bevorderlijk voor de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijk.’

Na het eerste contact is de drempel lager om de vrijwilliger opnieuw aan te spreken of een appje te sturen. Irmelin maakte bijvoorbeeld mee dat ze op straat werd aangesproken door een Bulgaarse dame die zich zorgen maakte over drugsgebruik in haar portiek. ‘Ik denk dat ze mij nooit had aangesproken als ik niet langs haar deur was geweest.’

Een nieuw perspectief op Oost

Jeannette: ‘We hopen met ‘Welkom in Oost’ een tegenwicht te bieden aan het beeld dat dit een wijk is waar vooral van alles aan de hand is. Er zijn ook allerlei mooie initiatieven, en betrokken bewoners die iets voor een ander willen doen. Door dit positieve contact kunnen mensen anders naar de wijk gaan kijken. Dit biedt een nieuw perspectief op Oost.’

Jeannette: ‘Met dit initiatief dragen we eraan bij dat nieuwe bewoners de wijk en hun buurtgenoten beter leren kennen. We bouwen aan het sociale weefsel van de wijk en kunnen met de informatie die we ophalen ook ons aanbod beter op de wijk laten aansluiten.’

Zo is ook het project ‘Wegwijs in Oost’ ontstaan. De Poolse en Bulgaarse gemeenschap in de wijk werden niet goed bereikt. Velen wonen hier al langer dan ‘Welkom in Oost’ actief is. Oost Pact Door kwam zo op het idee van ‘Wegwijs in Oost’.  ‘Wegwijs in Oost’ is een laagdrempelig informatiepunt voor Poolse en Bulgaarse bewoners waar zij met hun vragen en zorgen terecht kunnen.

Kracht zit lokaal

Een andere wijk in Schiedam en andere gemeenten hebben ook interesse in de aanpak van ‘Welkom in Oost’. Het is belangrijk dat zij op zoek gaan naar hun eigen lokale vrijwilligers. De kracht zit in de vertrouwdheid en zichtbaarheid van de vrijwilliger die bij de bewoner om de hoek woont.